Định mức nguyên vật liệu (NVL) là "công thức nguyên liệu" để sản xuất ra 1 đơn vị thành phẩm. Khi đã khai báo định mức, Sapo Accounting tự tính và gợi ý số lượng NVL cần xuất khi bạn lập Lệnh sản xuất, đồng thời gắn sẵn khoản mục phí cho chi phí NVL, giúp bạn không phải nhập tay từng dòng vật tư.
Tổng quan & Ý nghĩa của Định mức nguyên vật liệu:
- Khái niệm: Định mức NVL là danh sách nguyên vật liệu và số lượng cần dùng để làm ra 1 đơn vị thành phẩm. Mỗi dòng định mức gồm: Nguyên vật liệu, Đơn vị tính, Số lượng và Khoản mục phí (ví dụ: thành phẩm "Trà đào" gồm Trà túi lọc 1 gói + Đào ngâm 50 g + Đường 20 g).
- Mục đích:
- Gợi ý NVL khi lập Lệnh sản xuất: Hệ thống lấy số lượng định mức nhân với số lượng thành phẩm cần sản xuất để tính ra nhu cầu NVL. Bạn kiểm tra lại rồi dùng để lập Phiếu xuất kho sản xuất.
- Phân loại sẵn chi phí NVL: Mỗi dòng định mức mang sẵn Khoản mục phí (mặc định là Chi phí nguyên vật liệu), nên phiếu xuất kho sản xuất lập từ định mức tự có khoản mục phí đúng, phục vụ tính giá thành.
- Phạm vi ảnh hưởng: Định mức chỉ là dữ liệu tham chiếu, không sinh bút toán và không làm thay đổi tồn kho.
- Đặc điểm:
- Mỗi thành phẩm có một định mức hiện hành. Sửa định mức là ghi đè định mức cũ, hệ thống không lưu lịch sử các lần sửa.
- Định mức là một cấp: nếu thành phẩm A được dùng làm NVL cho thành phẩm B, khi tính nhu cầu NVL cho B hệ thống không tự bung tiếp định mức của A.
Điều kiện tiên quyết:
- Phân quyền: Tài khoản có quyền sửa Hàng hóa, dịch vụ. Định mức NVL không có quyền riêng — ai sửa được thành phẩm thì sửa được định mức của thành phẩm đó (Xem hướng dẫn phân quyền vai trò tại đây).
- Dữ liệu: Hàng hóa cần khai định mức có Tính chất = Thành phẩm (Xem hướng dẫn thêm mới hàng hóa, dịch vụ tại đây).
- Nguyên vật liệu: Các nguyên vật liệu dùng trong định mức đã được tạo trong danh mục Hàng hóa, dịch vụ và đang ở trạng thái hoạt động.
Bước 1: Mở màn hình Thêm mới hoặc Sửa thành phẩm
Định mức NVL được khai báo ngay trên màn hình hàng hóa, tại tab Định mức nguyên vật liệu. Bạn truy cập theo một trong hai trường hợp:
- Khai cho thành phẩm mới: Trên thanh menu, chọn Danh mục > Hàng hóa, dịch vụ > nhấn nút Thêm mới > tại ô Tính chất, chọn Thành phẩm > mở tab Định mức nguyên vật liệu.
- Khai hoặc sửa cho thành phẩm đã có: Trên thanh menu, chọn Danh mục > Hàng hóa, dịch vụ > chọn thành phẩm cần khai báo > nhấn Sửa (Xem hướng dẫn sửa thông tin hàng hóa, dịch vụ tại đây) > mở tab Định mức nguyên vật liệu.
Lưu ý:
- Tab Định mức nguyên vật liệu chỉ hiển thị khi Tính chất = Thành phẩm. Với Hàng hóa, Nguyên vật liệu, Dịch vụ, tab này bị ẩn.
- Với thành phẩm có phiên bản quy đổi (ví dụ "Chai" và "Thùng 24 chai"), bạn chỉ khai định mức trên phiên bản gốc ("Chai"). Phiên bản quy đổi không có định mức riêng — khi lập Lệnh sản xuất cho "Thùng", hệ thống tự quy đổi từ định mức của phiên bản gốc.
Bước 2: Mở tab Định mức nguyên vật liệu
- Trên màn hình Thêm mới / Sửa thành phẩm, bạn nhấp chọn tab Định mức nguyên vật liệu.
- Nếu thành phẩm đã khai định mức, bảng hiển thị các dòng đã lưu. Nếu chưa khai, bảng để trống để bạn nhập.
Bước 3: Khai báo các dòng nguyên vật liệu
- Bạn nhấp chọn nút Thêm dòng để thêm một dòng trống vào cuối bảng, rồi điền thông tin theo bảng sau:
| Trường thông tin |
Bắt buộc |
Mô tả và quy tắc nhập |
| Mã nguyên vật liệu |
Bắt buộc |
Chọn NVL từ danh sách, hiển thị dạng Mã - Tên. Danh sách chỉ gồm hàng đang hoạt động có Tính chất là Nguyên vật liệu, Hàng hóa hoặc Thành phẩm; không gồm chính thành phẩm đang khai và các NVL đã có ở dòng khác. |
| Tên nguyên vật liệu |
Tự động |
Tự điền theo NVL đã chọn, không sửa được. |
| Đơn vị tính |
Tự động |
Tự điền theo đơn vị tính của NVL đã chọn. |
| Số lượng |
Bắt buộc |
Nhập số lượng NVL cần cho 1 đơn vị thành phẩm, theo đơn vị tính của dòng. Số lượng phải lớn hơn 0; số chữ số thập phân theo cấu hình định dạng số lượng của doanh nghiệp. |
| Khoản mục phí |
Không bắt buộc |
Tự điền Chi phí nguyên vật liệu khi thêm dòng. Bạn có thể đổi sang khoản mục phí khác, hiển thị dạng Mã - Tên (Xem hướng dẫn quản lý khoản mục chi phí tại đây). |
- Lặp lại thao tác Thêm dòng cho các NVL tiếp theo. Ngoài ra, bạn có thể sử dụng các nút thao tác trên bảng:
- Xóa dòng: Xóa dòng đang thao tác.
- Xóa hết dòng: Xóa toàn bộ các dòng định mức trong bảng.
Mẹo:
- NVL được chọn theo cả phiên bản quy đổi. Ví dụ: chọn "Thùng 24 hộp - Nắp chai" thì đơn vị tính của dòng là Thùng, và bạn nhập số lượng theo Thùng (1 Chai thành phẩm cần 0,5 Thùng). Khi lập phiếu xuất kho sản xuất, hệ thống mới quy ra đơn vị gốc.
- Mỗi NVL chỉ xuất hiện một lần trong định mức. Muốn tăng định mức, bạn sửa Số lượng của dòng đã có thay vì thêm dòng mới.
Lưu ý:
- Mỗi thành phẩm khai tối đa 100 dòng định mức. Khi đủ 100 dòng, nút Thêm dòng bị mờ.
- Bạn nên giữ Khoản mục phí trên mọi dòng. Dòng để trống khoản mục phí sẽ làm chi phí NVL không phân loại được, và kỳ tính giá thành sẽ cảnh báo.
- Trên Lệnh sản xuất, bạn vẫn được thêm, sửa, xóa dòng NVL kể cả NVL không có trong định mức. Định mức chỉ là gợi ý ban đầu.
Bước 4: Lưu định mức nguyên vật liệu
- Định mức không có nút Lưu riêng. Bạn nhấp chọn nút Lưu của màn hình Hàng hóa, dịch vụ — định mức được lưu cùng lúc với thành phẩm.
- Lưu thành công, hệ thống hiển thị thông báo: "Lưu định mức nguyên vật liệu thành công".
- Nếu có dòng nhập sai, hệ thống không lưu dòng nào và đánh dấu đúng dòng, đúng ô bị lỗi để bạn sửa rồi lưu lại.
Lưu ý:
- Với thành phẩm mới, định mức chỉ được ghi lại khi thành phẩm được tạo thành công.
Cảnh báo:
- Định mức được lưu theo đúng những gì đang có trong bảng: dòng bạn đã xóa trên màn hình sẽ bị xóa khỏi định mức. Nếu bạn nhấn Xóa hết dòng rồi Lưu, toàn bộ định mức của thành phẩm sẽ bị xóa.
Quy tắc xử lý dữ liệu cần biết
Khi bạn thay đổi thông tin thành phẩm, nguyên vật liệu hoặc cấu hình sau khi đã khai báo định mức, hệ thống xử lý theo các quy tắc sau:
| Tình huống |
Hệ thống xử lý |
| Sửa định mức sau khi đã lập Lệnh sản xuất / Phiếu xuất kho sản xuất |
Chỉ áp dụng cho Lệnh sản xuất và chứng từ lập sau khi lưu. Lệnh sản xuất và phiếu xuất đã lập trước đó giữ nguyên. |
| Đổi Tính chất từ Thành phẩm sang loại khác |
Tab định mức bị ẩn nhưng định mức đã lưu không bị xóa. Đổi lại về Thành phẩm thì định mức cũ hiển thị lại. |
| Xóa một hàng hóa đang được dùng làm NVL trong định mức |
Vẫn xóa được. Hệ thống tự xóa dòng NVL đó khỏi định mức của tất cả thành phẩm. Lệnh sản xuất đã lập không bị ảnh hưởng. |
| Xóa chính thành phẩm |
Toàn bộ định mức của thành phẩm đó bị xóa theo. |
| Sửa tỷ lệ quy đổi của NVL (ví dụ 1 Thùng = 24 đổi thành 20) |
Định mức vẫn giữ số lượng theo Thùng. Các phiếu xuất kho sản xuất lập sau đó sẽ quy ra số lượng đơn vị gốc theo tỷ lệ mới. |
| Đổi cấu hình số chữ số thập phân của Số lượng |
Định mức đã khai giữ nguyên số liệu. |
Câu hỏi thường gặp & Lỗi thường gặp khi lưu
1. Câu hỏi thường gặp
- Câu hỏi: Vì sao tôi không thấy tab Định mức nguyên vật liệu?
- Trả lời: Tab chỉ hiển thị khi hàng hóa có Tính chất = Thành phẩm. Bạn kiểm tra lại ô Tính chất của hàng hóa.
- Câu hỏi: Vì sao không tìm thấy NVL cần chọn trong danh sách?
- Trả lời: Danh sách không gồm: hàng đã ngừng sử dụng, Dịch vụ, Combo, chính thành phẩm đang khai và NVL đã có ở dòng khác. Bạn kiểm tra lại trạng thái và Tính chất của hàng đó trong danh mục.
- Câu hỏi: Tôi vừa sửa định mức, sao Lệnh sản xuất đã lập vẫn ra số lượng NVL cũ?
- Trả lời: Lệnh sản xuất lưu lại định mức tại thời điểm lập. Định mức mới chỉ áp dụng cho Lệnh sản xuất lập sau.
- Câu hỏi: Có khai được tỷ lệ hao hụt, nhiều phiên bản định mức theo thời gian, hoặc nhập định mức từ file Excel không?
- Trả lời: Hiện chưa hỗ trợ. Bạn khai định mức trực tiếp trên tab Định mức nguyên vật liệu của từng thành phẩm.
2. Lỗi thường gặp khi lưu
Khi có lỗi, hệ thống đánh dấu đúng dòng, đúng ô trong bảng định mức:
| Ô bị báo lỗi |
Nguyên nhân |
Cách xử lý |
| Mã nguyên vật liệu hoặc Số lượng để trống |
Dòng định mức chưa chọn NVL hoặc chưa nhập số lượng |
Chọn NVL, nhập số lượng, hoặc xóa dòng thừa |
| Số lượng không hợp lệ |
Số lượng bằng 0 hoặc âm |
Nhập số lượng lớn hơn 0 |
| Mã nguyên vật liệu không hợp lệ |
NVL đã ngừng sử dụng, là Dịch vụ, hoặc là chính thành phẩm đang khai |
Chọn NVL khác hoặc kích hoạt lại hàng trong danh mục |
| Mã nguyên vật liệu bị trùng |
Một NVL được chọn ở hai dòng |
Xóa dòng trùng, cộng số lượng vào dòng còn lại |
| Khoản mục phí không hợp lệ |
Khoản mục phí không còn dùng được |
Chọn lại khoản mục phí trong danh sách |
| Vượt quá 100 dòng |
Định mức có hơn 100 dòng |
Giảm số dòng còn tối đa 100 |
| Không tìm thấy NVL hoặc khoản mục phí |
NVL hoặc khoản mục phí đã bị xóa khỏi danh mục |
Tải lại màn hình, chọn lại NVL hoặc khoản mục phí |
| Không có quyền |
Tài khoản chưa có quyền sửa Hàng hóa, dịch vụ |
Liên hệ tài khoản có vai trò Toàn quyền để được cấp quyền |