Chi phí chung cần phân bổ là phần chi phí sản xuất dở dang (số dư TK 154) mang sang từ sổ sách cũ mà doanh nghiệp chưa xác định được thuộc Đối tượng tập hợp chi phí (Đối tượng THCP) nào, chỉ biết thuộc khoản mục chi phí nào. Bài viết hướng dẫn bạn xem danh sách, nhập, sửa, xóa và nhập/xuất file số dư này.
Tổng quan & Ý nghĩa của Số dư chi phí chung cần phân bổ:
- Khái niệm: Khi bắt đầu dùng phần mềm, số dư Nợ TK 154 của doanh nghiệp được chia làm hai phần, khai ở hai tab khác nhau trong Số dư đầu kỳ:
| Tab |
Khai phần số dư nào |
Chi tiết theo |
| Đối tượng tập hợp chi phí |
Chi phí dở dang đã xác định được thuộc Đối tượng THCP nào |
Từng Đối tượng THCP |
| Chi phí chung cần phân bổ |
Chi phí dở dang chưa xác định được thuộc Đối tượng THCP nào |
Từng khoản mục chi phí sản xuất |
- Ranh giới giữa hai tab là có xác định được Đối tượng THCP hay không, không phải loại chi phí. Ví dụ: chi phí nguyên vật liệu hay chi phí nhân công mà không quy được về đối tượng nào thì vẫn khai ở tab Chi phí chung cần phân bổ.
- Khai theo 5 khoản mục chi phí sản xuất: Chi phí nguyên vật liệu, Chi phí nhân công sản xuất, Chi phí khấu hao, Chi phí mua ngoài, Chi phí khác (Xem hướng dẫn quản lý danh sách khoản mục chi phí tại đây). Mỗi khoản mục khai tối đa 01 dòng, nên danh sách có tối đa 5 dòng.
- Vai trò trong tính giá thành: Số dư này được đưa vào Bước 1 — Phân bổ chi phí chung của kỳ tính giá thành để phân bổ về các Đối tượng THCP, cùng với chi phí chung phát sinh trong kỳ. Số dư tham gia mọi kỳ tính giá thành cho tới khi được phân bổ hết: nếu kỳ này chỉ phân bổ một phần, phần còn lại tự chuyển sang kỳ sau; phân bổ hết thì kỳ sau không còn hiển thị. Đây là điểm khác với tab Đối tượng tập hợp chi phí, vốn chỉ dùng làm dở dang đầu kỳ cho kỳ tính giá thành đầu tiên của từng đối tượng. Xem thêm Tính giá thành.
- Dư Nợ TK 154 đầu kỳ trên phần mềm được tính bằng:
Dư Nợ TK 154 đầu kỳ = Tổng tab Đối tượng tập hợp chi phí + Tổng tab Chi phí chung cần phân bổ
- Số dư bạn khai được ghi sổ thành bút toán Nợ TK 154 như các số dư đầu kỳ khác, với ngày hạch toán là ngày liền trước ngày bắt đầu sử dụng phần mềm.
- Khai một lần: Bạn khai số dư này một lần tại thời điểm bắt đầu sử dụng phần mềm, không khai lại theo từng kỳ.
Lưu ý:
- Mỗi khoản tiền chỉ được khai ở một trong hai tab. Nếu khai cùng một khoản ở cả hai tab, dư Nợ TK 154 đầu kỳ sẽ bị tính hai lần và hệ thống không tự phát hiện được; sai lệch chỉ lộ ra khi kiểm tra cân đối tổng Nợ – tổng Có của số dư đầu kỳ. Cách khai phần số dư đã xác định được đối tượng, xem Khai báo số dư chi phí dở dang theo Đối tượng tập hợp chi phí.
- Khai số dư này trước khi chạy kỳ tính giá thành đầu tiên. Nếu sửa số dư sau khi đã tính giá thành, kết quả kỳ đã tính không tự cập nhật, bạn cần tính lại kỳ đó.
- Không khai TK 154 ở phần số dư tài khoản. Toàn bộ dư Nợ TK 154 đầu kỳ chỉ được khai ở hai tab Đối tượng tập hợp chi phí và Chi phí chung cần phân bổ.
Điều kiện tiên quyết:
- Phân quyền: Tài khoản được cấp quyền tính năng Số dư dở dang đầu kỳ. Quyền này là toàn quyền và dùng chung cho cả tab Đối tượng tập hợp chi phí lẫn tab Chi phí chung cần phân bổ: có quyền thì thực hiện được mọi thao tác (xem, nhập, sửa, xóa, nhập/xuất file); không có quyền thì màn hình hiển thị thông báo không có quyền truy cập (Xem hướng dẫn phân quyền vai trò tại đây).
- Dữ liệu: Danh mục Khoản mục chi phí có sẵn 5 khoản mục chi phí sản xuất ở trạng thái đang sử dụng (Xem hướng dẫn quản lý khoản mục chi phí tại đây).
- Kỳ khởi tạo chưa khóa sổ: Khi kỳ kế toán chứa ngày hạch toán số dư đầu kỳ đã khóa sổ, bạn chỉ còn xem và xuất file được; các nút Nhập chi phí, Nhập từ Excel, Sửa, Xóa bị ẩn hoặc khóa.
1. Xem danh sách chi phí chung cần phân bổ
Bước 1: Mở màn hình danh sách
- Bạn vào menu Số dư đầu kỳ > nhấp chọn tab Chi phí chung cần phân bổ.
- Bảng gồm các cột: Mã khoản mục chi phí, Tên khoản mục chi phí, Chi phí chung, Tài khoản CPSXKD dở dang (luôn là 154) và menu … cuối mỗi dòng.
- Dòng Tổng ngay dưới tiêu đề cột là tổng cột Chi phí chung của toàn bộ kết quả đang hiển thị theo từ khóa tìm kiếm.
- Danh sách chỉ hiển thị các khoản mục đã khai. Ví dụ bạn mới khai Chi phí mua ngoài và Chi phí khác thì bảng chỉ có 2 dòng:
| Mã khoản mục chi phí |
Tên khoản mục chi phí |
Chi phí chung |
Tài khoản CPSXKD dở dang |
| Tổng |
|
11.000 |
|
| CPMN |
Chi phí mua ngoài |
6.000 |
154 |
| CPK |
Chi phí khác |
5.000 |
154 |
- Chưa khai khoản mục nào thì danh sách trống, bạn bấm Nhập chi phí để bắt đầu khai.
- Khoản mục đã khai mà sau đó bị chuyển sang ngừng sử dụng trong danh mục vẫn hiển thị và vẫn được dùng khi tính giá thành.
Bước 2: Tìm kiếm
- Nhập từ khóa vào ô Tìm kiếm theo mã khoản mục chi phí, tên khoản mục chi phí. Hệ thống tìm theo mã hoặc tên khoản mục, không phân biệt chữ hoa/thường.
2. Nhập chi phí chung cần phân bổ
Bước 1: Mở popup khai báo
- Tại màn hình danh sách, bạn nhấp chọn nút + Nhập chi phí. Popup Khai báo chi phí chung cần phân bổ hiển thị.
- Các khoản mục đã khai trước đó được hiển thị sẵn, kèm 01 dòng trống để thêm mới. Chưa khai gì thì popup chỉ có 01 dòng trống.
Bước 2: Khai báo từng dòng
Bạn nhập thông tin trên từng dòng theo bảng sau:
| Trường |
Bắt buộc |
Cách nhập |
| Khoản mục chi phí |
Bắt buộc |
Chọn từ danh sách, hiển thị dạng Mã - Tên. Danh sách chỉ gồm 5 khoản mục chi phí sản xuất đang sử dụng. Khoản mục đã chọn ở dòng khác không hiện lại |
| Chi phí chung |
Không bắt buộc |
Số tiền chi phí dở dang của khoản mục, không nhập số âm. Để trống được hiểu là 0 |
| Tài khoản CPSXKD dở dang |
Bắt buộc |
Mặc định 154, hiện chỉ có lựa chọn này |
- Dòng Tổng tự cập nhật ngay khi bạn nhập số tiền.
- Bấm Thêm dòng để thêm khoản mục khác. Khi đã chọn đủ 5 khoản mục, nút Thêm dòng bị khóa.
- Bấm Xóa dòng để bỏ một dòng khỏi bảng nhập, hoặc Xóa hết số liệu để xóa trắng số tiền ở tất cả các dòng.
Cảnh báo:
- Bỏ một dòng đã lưu trước đó khỏi bảng nhập rồi bấm Lưu sẽ xóa số dư của khoản mục đó, kết quả giống thao tác Xóa ở mục 4.
Bước 3: Lưu
- Nhấp chọn Lưu. Hệ thống ghi nhận các dòng bạn vừa thêm hoặc sửa, đóng popup và cập nhật lại danh sách cùng dòng Tổng. Các khoản mục đã khai mà bạn không sửa được giữ nguyên.
- Nhấp chọn Hủy để đóng popup mà không lưu.
- Nếu dữ liệu chưa hợp lệ (chưa chọn khoản mục, số tiền âm), hệ thống giữ nguyên popup cùng dữ liệu đã nhập và đánh dấu đúng dòng, ô bị lỗi để bạn sửa.
3. Sửa chi phí chung cần phân bổ
- Tại dòng cần sửa, bạn nhấp chọn menu … > Sửa.
- Popup khai báo mở với dòng đó được điền sẵn. Bạn sửa Chi phí chung; trường Khoản mục chi phí không đổi được.
- Nhấp chọn Lưu.
Mẹo:
- Muốn chuyển số dư sang khoản mục khác, bạn xóa dòng cũ rồi khai dòng mới với khoản mục đúng.
4. Xóa chi phí chung cần phân bổ
Xóa một dòng là bỏ số dư của khoản mục đó khỏi số dư đầu kỳ. Dư Nợ TK 154 đầu kỳ giảm tương ứng.
Cách 1: Xóa 1 dòng
- Tại dòng cần xóa, bạn nhấp chọn menu … > Xóa.
- Popup xác nhận hiển thị. Nhấp chọn Xóa để xác nhận, hoặc Hủy để quay lại.
Cách 2: Xóa nhiều dòng cùng lúc
- Tích chọn các dòng cần xóa trên danh sách.
- Chọn Thao tác hàng loạt > Xóa.
- Popup xác nhận nêu số dòng đã chọn. Nhấp chọn Xóa để xác nhận.
5. Nhập file chi phí chung cần phân bổ
Bước 1: Mở popup nhập file
- Tại màn hình danh sách, bạn nhấp chọn nút Nhập từ Excel. Popup Nhập file chi phí chung cần phân bổ hiển thị.
Bước 2: Tải file mẫu
- Nhấp chọn File mẫu cơ bản để tải file
sapo_act_mau_nhap_file_DoDangDauKy_ChiPhiChung.xlsx.
- File mẫu có sheet Du_lieu_nhap để điền dữ liệu và sheet Data_KhoanMucPhi chứa danh sách 5 khoản mục chi phí sản xuất (Mã, Tên) để bạn tra cứu.
Lưu ý:
- File mẫu của tab này khác file mẫu của tab Đối tượng tập hợp chi phí. Nhập nhầm file mẫu của tab kia sẽ bị từ chối toàn bộ file.
Bước 3: Điền dữ liệu vào file mẫu
Điền dữ liệu từ dòng 12 trở xuống của sheet Du_lieu_nhap, mỗi dòng là 01 khoản mục:
| Cột |
Bắt buộc |
Yêu cầu |
| **Mã khoản mục chi phí (*)** |
Bắt buộc |
Chọn từ danh sách thả xuống hoặc nhập mã có trong sheet Data_KhoanMucPhi. Chỉ nhận 5 khoản mục chi phí sản xuất, không nhập mã của nhóm cha Chi phí sản xuất. Không trùng giữa các dòng trong cùng file |
| Tài khoản CPSXKD dở dang |
Không bắt buộc |
Để trống hệ thống tự điền 154. Chỉ nhận 154 |
| Chi phí chung |
Không bắt buộc |
Là số, không nhập số âm. Để trống được hiểu là 0 |
Lưu ý:
- Không sửa tên cột, tên sheet. Bạn có thể đổi thứ tự cột, nhưng nếu đổi tên hoặc xóa cột, file sẽ bị từ chối.
- File mẫu có sẵn 5 dòng ví dụ, bạn sửa hoặc xóa theo số liệu thật. File chỉ cần tối đa 5 dòng dữ liệu.
- Khoản mục đang có số dư trên phần mềm mà không có trong file thì được giữ nguyên.
Bước 4: Tải file lên và chọn chế độ nhập
- Kéo thả file vào popup hoặc nhấp chọn tải lên từ thiết bị. File phải có định dạng .xlsx, dung lượng tối đa 10MB, mỗi lần 01 file.
- Chọn chế độ nhập:
| Chế độ |
Cách xử lý |
| Tạo mới (mặc định) |
Chỉ thêm số dư cho khoản mục chưa có số dư trên phần mềm. Dòng của khoản mục đã có số dư bị bỏ qua và tính là dòng lỗi |
| Cập nhật |
Thêm số dư cho khoản mục chưa có và ghi đè số dư của khoản mục đã có theo file |
- Nhấp chọn Nhập file.
Cảnh báo:
- Ở chế độ Cập nhật, ô Chi phí chung để trống được hiểu là 0, tức số dư khoản mục đó bị đưa về 0 (dòng vẫn còn trên danh sách).
Bước 5: Xem kết quả và xử lý dòng lỗi
- Màn hình Chi tiết nhập file chi phí chung cần phân bổ hiển thị thời điểm nhập, tổng số khoản mục xử lý thành công (gồm cả dòng thêm mới và dòng cập nhật), tổng số khoản mục xử lý không thành công, kèm số dòng và nội dung lỗi của từng dòng.
- Dòng lỗi không ảnh hưởng các dòng hợp lệ: dòng hợp lệ vẫn được ghi nhận.
- Nếu có dòng lỗi, nhấp chọn Tải file lỗi. File lỗi giữ bố cục file mẫu, chỉ gồm các dòng lỗi, có thêm 2 cột đầu Tình trạng và Chi tiết lỗi.
- Sửa dữ liệu trên file lỗi, xóa 2 cột Tình trạng và Chi tiết lỗi, rồi nhập lại.
- Bạn có thể xem lại kết quả và tải lại file lỗi tại biểu tượng chuông Thông báo > Xuất, nhập file.
6. Xuất file chi phí chung cần phân bổ
Xuất file dùng được cả khi kỳ khởi tạo đã khóa sổ, phù hợp để lưu hồ sơ số dư ban đầu.
Bước 1: Lọc danh sách cần xuất
- Nhập từ khóa tìm kiếm nếu cần. File xuất lấy toàn bộ dữ liệu theo từ khóa đang áp dụng. Bỏ từ khóa để xuất tất cả khoản mục đã khai.
Bước 2: Xuất file
- Nhấp chọn nút Xuất ra Excel. Popup Xuất file chi phí chung cần phân bổ hiển thị.
- Nhấp chọn Xuất file.
- Hệ thống xử lý nền, bạn có thể tiếp tục làm việc hoặc rời trang. Khi xong, kết quả hiển thị tại biểu tượng chuông Thông báo > Xuất, nhập file, bạn nhấp chọn Tải xuống để tải file. Xem lịch sử các lần xuất tại Xem tất cả danh sách xuất, nhập file.
Bước 3: Kiểm tra nội dung file xuất
- Tên file dạng
sapo_act_data_DoDangDauKy_ChiPhiChung_{ngày xuất}_{mã ngẫu nhiên}.xlsx.
- Phần đầu file gồm khối Thông tin chung (Mã số thuế, Đơn vị, Nhân viên xuất file, Ngày xuất file) và tiêu đề CHI PHÍ CHUNG CẦN PHÂN BỔ ĐẦU KỲ.
- Bảng dữ liệu gồm 4 cột: Mã khoản mục chi phí, Tên khoản mục chi phí, Chi phí chung, Tài khoản CPSXKD dở dang, cuối bảng có dòng Tổng cột Chi phí chung.
- Chưa có dữ liệu theo từ khóa thì file vẫn được tạo, chỉ có phần đầu và tên cột.
Mẹo:
- Để sửa số dư hàng loạt bằng file, bạn xuất file, sao chép vùng dữ liệu (không lấy dòng Tổng) và dán vào sheet Du_lieu_nhap của file mẫu nhập từ dòng 12, rồi nhập lại theo chế độ Cập nhật. Không nhập trực tiếp file xuất, vì vị trí dòng tiêu đề cột của file xuất khác file mẫu nhập.
Câu hỏi thường gặp & Thông báo thường gặp
1. Câu hỏi thường gặp
- Câu hỏi: Tôi có chi phí nguyên vật liệu dở dang nhưng không rõ của sản phẩm nào, khai ở tab nào?
- Trả lời: Khai ở tab Chi phí chung cần phân bổ, khoản mục Chi phí nguyên vật liệu. Chỉ khoản đã xác định được thuộc Đối tượng THCP nào mới khai ở tab Đối tượng tập hợp chi phí.
- Câu hỏi: Số dư này được phân bổ về các Đối tượng THCP như thế nào?
- Trả lời: Tại Bước 1 — Phân bổ chi phí chung của kỳ tính giá thành, số dư được gom theo tài khoản 154 và khoản mục chi phí, cùng với chi phí chung phát sinh, rồi phân bổ về các Đối tượng THCP. Khi bấm Xem để xem chi tiết chứng từ của một dòng phân bổ, số dư này hiện như một dòng chứng từ với loại chứng từ Số dư dở dang đầu kỳ.
- Câu hỏi: Kỳ tính giá thành đầu tiên tôi chỉ phân bổ một phần, phần còn lại có mất không?
- Trả lời: Không. Phần chưa phân bổ tự chuyển sang Bước 1 của các kỳ sau cho tới khi phân bổ hết. Bạn không cần khai lại số dư.
- Câu hỏi: Vì sao danh sách không đủ 5 khoản mục?
- Trả lời: Danh sách chỉ hiển thị khoản mục bạn đã khai. Khoản mục không có số dư thì không cần khai.
- Câu hỏi: Vì sao tôi không đổi được khoản mục khi sửa?
- Trả lời: Mỗi dòng gắn cố định với một khoản mục. Bạn xóa dòng đó rồi khai dòng mới với khoản mục đúng.
- Câu hỏi: Vì sao tôi không thấy nút Nhập chi phí, Nhập từ Excel, Sửa, Xóa?
- Trả lời: Kỳ kế toán chứa ngày hạch toán số dư đầu kỳ đã khóa sổ. Lúc này bạn chỉ xem và xuất file được.
2. Thông báo thường gặp
| Thông báo |
Nguyên nhân |
Cách xử lý |
| "Bỏ qua không xử lý do phương thức nhập là "Tạo mới"" |
Khoản mục trên file đã có số dư trên phần mềm, đang nhập theo chế độ Tạo mới |
Nhập lại theo chế độ Cập nhật nếu muốn ghi đè số dư đã có |
| "Mã khoản mục chi phí không được trùng trên file nhập" |
Hai dòng trở lên trong file có cùng mã khoản mục (chỉ dòng đầu tiên được xử lý) |
Gộp số tiền về một dòng cho mỗi khoản mục |
| "Mã khoản mục chi phí không được để trống" |
Bỏ trống cột bắt buộc |
Điền mã khoản mục cho dòng đó |
| "Không tìm thấy mã khoản mục chi phí <mã> trên phần mềm" |
Mã không có trong danh mục Khoản mục chi phí hoặc khoản mục đang ngừng sử dụng |
Kiểm tra lại mã tại sheet Data_KhoanMucPhi |
| "Chỉ được khai số dư cho 5 khoản mục thuộc nhánh Chi phí sản xuất (CPNVL, CPNCSX, CPKH, CPMN, CPK)" |
Nhập mã của nhóm cha Chi phí sản xuất hoặc mã khoản mục không thuộc chi phí sản xuất |
Chọn một trong 5 khoản mục chi phí sản xuất |
| "Tài khoản CPSXKD dở dang chỉ được là 154" |
Cột Tài khoản CPSXKD dở dang có giá trị khác 154 |
Để trống hoặc nhập 154 |
| "Chi phí chung phải là số và không được nhỏ hơn 0" |
Ô Chi phí chung có chữ, ký tự lạ hoặc số âm |
Nhập số tiền không âm |
| "Bạn không có quyền xuất dữ liệu Số dư dở dang đầu kỳ" |
Tài khoản chưa được cấp quyền tính năng Số dư dở dang đầu kỳ |
Liên hệ quản trị viên để được cấp quyền |