Khi bắt đầu sử dụng Sapo Accounting, nếu doanh nghiệp đang có chi phí sản xuất dở dang (số dư Nợ TK 154) mang sang từ sổ sách cũ, bạn cần khai báo số dư này để việc tính giá thành có điểm bắt đầu chính xác. Bài viết hướng dẫn bạn xem, khai báo, sửa, xóa và nhập/xuất file số dư chi phí dở dang đầu kỳ theo từng Đối tượng tập hợp chi phí (Đối tượng THCP).
Tổng quan & Ý nghĩa của Số dư chi phí dở dang theo Đối tượng THCP:
- Khái niệm: Tab Đối tượng tập hợp chi phí dùng để khai báo phần số dư TK 154 đầu kỳ đã xác định được thuộc Đối tượng THCP nào. Mỗi Đối tượng THCP có tối đa 01 dòng số dư.
- Chỉ khai giá trị, không khai số lượng: Bạn khai số tiền chi phí dở dang, không khai số lượng sản phẩm dở dang hay tỷ lệ hoàn thành.
- Khai một lần khi bắt đầu dùng phần mềm: Số dư này là chi phí dở dang đầu kỳ của kỳ tính giá thành đầu tiên của từng đối tượng. Từ kỳ thứ hai trở đi, phần mềm tự lấy chi phí dở dang cuối kỳ của kỳ liền trước làm dở dang đầu kỳ, bạn không khai lại.
- Chi tiết theo 7 nhóm chi phí: Mỗi dòng số dư gồm 7 nhóm, trùng với các nhóm chi phí của bảng tính giá thành, nên số dư đầu kỳ được cộng thẳng vào đúng nhóm khi Tính giá thành:
| Nhóm chi phí |
Nội dung |
| NVL trực tiếp |
Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp còn dở dang |
| NVL gián tiếp |
Chi phí nguyên vật liệu gián tiếp còn dở dang |
| Nhân công trực tiếp |
Chi phí nhân công trực tiếp còn dở dang |
| Nhân công gián tiếp |
Chi phí nhân công gián tiếp còn dở dang |
| Chi phí khấu hao |
Chi phí khấu hao còn dở dang |
| Chi phí mua ngoài |
Chi phí dịch vụ mua ngoài còn dở dang |
| Chi phí khác |
Các chi phí khác còn dở dang |
- Tổng chi phí của dòng do phần mềm tự cộng 7 nhóm trên, bạn không nhập.
- Phân biệt với tab Chi phí chung cần phân bổ: Số dư TK 154 mang sang được chia làm hai phần, khai ở hai tab khác nhau:
| Tab |
Khai phần chi phí nào |
Cách phần mềm sử dụng |
| Đối tượng tập hợp chi phí (bài này) |
Chi phí dở dang đã xác định được thuộc Đối tượng THCP nào |
Là dở dang đầu kỳ của chính đối tượng đó |
| Chi phí chung cần phân bổ |
Chi phí dở dang chưa xác định được thuộc đối tượng nào, chỉ biết thuộc khoản mục phí nào |
Được phân bổ về các Đối tượng THCP khi tính giá thành |
- Ranh giới giữa hai tab là có xác định được Đối tượng THCP hay không, không phải loại chi phí. Ví dụ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp mà không quy được về đối tượng nào thì vẫn khai ở tab Chi phí chung cần phân bổ.
- Quan hệ với số dư TK 154: Hai tab trên là nơi duy nhất khai báo số dư TK 154 đầu kỳ:
- Dư Nợ TK 154 đầu kỳ = Tổng tab Đối tượng tập hợp chi phí + Tổng tab Chi phí chung cần phân bổ
- Số dư khai ở đây được ghi sổ như các số dư đầu kỳ khác (ghi Nợ TK 154 chi tiết theo Đối tượng THCP) và được cộng vào kiểm tra cân đối tổng Nợ – tổng Có của số dư đầu kỳ. Bạn không khai TK 154 (và các tài khoản con của TK 154) ở phần số dư đầu kỳ tài khoản.
Cảnh báo:
- Mỗi khoản chi phí dở dang chỉ được khai ở một trong hai tab. Khai cùng một khoản ở cả hai tab sẽ làm dư Nợ TK 154 bị tính hai lần.
Điều kiện tiên quyết:
- Phân quyền: Tài khoản được cấp quyền tính năng Số dư dở dang đầu kỳ. Quyền này là toàn quyền và áp dụng chung cho cả tab Đối tượng tập hợp chi phí và tab Chi phí chung cần phân bổ: có quyền thì thực hiện được mọi thao tác (xem, khai báo, sửa, xóa, nhập/xuất file); không có quyền thì không truy cập được màn hình (Xem hướng dẫn phân quyền vai trò tại đây).
- Dữ liệu: Đã khai báo Đối tượng THCP cần nhập số dư, ở trạng thái Đang sử dụng.
- Kỳ khởi tạo chưa khóa sổ: Kỳ kế toán chứa ngày số dư đầu kỳ chưa bị khóa sổ. Khi kỳ này đã khóa sổ, bạn chỉ còn xem và xuất file được.
1. Xem danh sách số dư dở dang theo Đối tượng THCP
Bước 1: Mở màn hình danh sách
- Bạn vào menu Số dư đầu kỳ > nhấp chọn tab Đối tượng tập hợp chi phí.
- Bảng gồm các cột: Mã đối tượng THCP, Tên đối tượng THCP, Loại đối tượng THCP, 7 cột nhóm chi phí (NVL trực tiếp, NVL gián tiếp, Nhân công trực tiếp, Nhân công gián tiếp, Chi phí khấu hao, Chi phí mua ngoài, Chi phí khác), Tổng chi phí, Tài khoản CPSXKD dở dang (luôn là 154). Bảng có nhiều cột, bạn kéo thanh cuộn ngang để xem hết.
- Dòng Tổng ngay dưới tiêu đề cột hiển thị tổng 7 nhóm chi phí và Tổng chi phí trên toàn bộ kết quả tìm kiếm, không chỉ trang đang xem.
- Mặc định mỗi trang 20 dòng, bạn có thể chọn hiển thị 50 dòng/trang.
Bước 2: Tìm kiếm
- Nhập từ khóa vào ô Tìm kiếm theo mã đối tượng THCP, tên đối tượng THCP. Hệ thống tìm theo mã hoặc tên Đối tượng THCP, không phân biệt chữ hoa/thường.
Bước 3: Thao tác trên từng dòng
- Nhấp biểu tượng … cuối dòng để chọn Sửa hoặc Xóa.
Lưu ý:
- Khi kỳ khởi tạo đã khóa sổ, bạn không khai báo, sửa, xóa hay nhập file số dư dở dang được; các nút Nhập chi phí, Nhập từ Excel, Sửa, Xóa bị ẩn hoặc khóa. Bạn vẫn xem danh sách và Xuất ra Excel được bình thường.
2. Khai báo chi phí dở dang
Bước 1: Mở popup khai báo
- Tại tab Đối tượng tập hợp chi phí, bạn nhấp chọn nút Nhập chi phí. Popup Khai báo chi phí dở dang ban đầu hiển thị.
- Các dòng đã khai báo trước đó được hiển thị sẵn để bạn điều chỉnh. Popup phân trang 20 hoặc 50 dòng mỗi trang.
Bước 2: Nhập số liệu trên từng dòng
Nhấp chọn Thêm dòng để thêm một dòng trống vào cuối bảng, sau đó nhập theo bảng sau:
| Trường |
Bắt buộc |
Cách nhập |
| Mã đối tượng THCP |
Bắt buộc |
Chọn từ danh sách, hiển thị dạng Mã - Tên. Danh sách chỉ gồm Đối tượng THCP đang sử dụng. Mỗi Đối tượng THCP chỉ được chọn trên 01 dòng |
| Tên đối tượng THCP, Loại đối tượng THCP |
Tự động |
Tự điền theo Đối tượng THCP đã chọn, không sửa được |
| 7 nhóm chi phí |
Không bắt buộc |
Nhập số tiền từng nhóm, không nhập số âm. Ô để trống được hiểu là 0 |
| Tổng chi phí |
Tự động |
Tự tính bằng tổng 7 nhóm, cập nhật ngay khi bạn nhập |
| Tài khoản CPSXKD dở dang |
Bắt buộc |
Mặc định 154, hiện chỉ có lựa chọn này |
- Nhấp chọn Xóa dòng để bỏ một dòng khỏi bảng nhập, hoặc Xóa hết dòng để bỏ toàn bộ các dòng đang hiển thị.
Cảnh báo:
- Bỏ một dòng đã lưu trước đó khỏi bảng nhập rồi bấm Lưu là xóa thật số dư của Đối tượng THCP đó, kết quả giống thao tác Xóa ở màn danh sách. Dòng vừa thêm mà chưa lưu thì chỉ biến mất khỏi bảng.
Bước 3: Lưu
- Nhấp chọn Lưu. Với mỗi dòng bạn vừa thêm hoặc sửa: Đối tượng THCP chưa có số dư thì được tạo mới, đã có thì được cập nhật cả 7 nhóm chi phí và Tổng chi phí.
- Các dòng bạn không động đến (không sửa, không bỏ khỏi bảng, kể cả dòng ở trang khác của popup) được giữ nguyên.
- Lưu thành công, popup đóng, danh sách và dòng Tổng được cập nhật.
- Nếu dữ liệu chưa hợp lệ (chưa chọn Đối tượng THCP, chọn trùng một Đối tượng THCP trên hai dòng, nhập số âm...), hệ thống không lưu, giữ nguyên popup cùng dữ liệu đã nhập và đánh dấu đúng dòng, ô bị lỗi để bạn sửa.
- Nhấp chọn Hủy nếu không muốn lưu thay đổi.
Lưu ý:
- Sửa số dư dở dang sau khi đã chạy kỳ tính giá thành đầu tiên không tự động tính lại kỳ đó. Bạn cần chạy lại kỳ tính giá thành để số liệu mới được áp dụng.
- Đối tượng THCP đã có số dư dở dang được coi là đã có phát sinh, nên không xóa được khỏi danh mục Đối tượng THCP. Muốn xóa đối tượng, bạn xóa dòng số dư của đối tượng đó trước.
3. Sửa số dư một Đối tượng THCP
- Tại dòng cần sửa, bạn nhấp biểu tượng … > chọn Sửa. Popup khai báo mở với đúng dòng đó.
- Sửa số tiền 7 nhóm chi phí. Tổng chi phí tự tính lại.
- Nhấp chọn Lưu.
Lưu ý:
- Ở chế độ sửa, bạn không đổi được Mã đối tượng THCP. Nếu khai nhầm đối tượng, bạn xóa dòng đó rồi khai báo dòng mới cho đúng đối tượng.
4. Xóa số dư dở dang
Cách 1: Xóa 1 dòng
- Tại dòng cần xóa, bạn nhấp biểu tượng … > chọn Xóa.
- Popup xác nhận hiển thị, nhấp chọn Xóa để xác nhận. Danh sách và dòng Tổng được cập nhật.
Cách 2: Xóa nhiều dòng cùng lúc
- Tích chọn các dòng cần xóa trên danh sách.
- Chọn Thao tác hàng loạt > Xóa.
- Popup xác nhận nêu số lượng dòng đã chọn, nhấp chọn Xóa để xác nhận.
Cách 3: Xóa trên popup khai báo
- Trong popup Khai báo chi phí dở dang ban đầu, bỏ dòng đã lưu khỏi bảng nhập rồi bấm Lưu (xem mục 2).
5. Nhập file số dư dở dang
Dùng khi bạn cần khai báo số dư cho nhiều Đối tượng THCP cùng lúc.
Bước 1: Mở popup nhập file
- Tại tab Đối tượng tập hợp chi phí, bạn nhấp chọn nút Nhập từ Excel. Popup Nhập file số dư dở dang theo Đối tượng THCP hiển thị.
Bước 2: Tải file mẫu
- Nhấp chọn File mẫu cơ bản để tải file
sapo_act_mau_nhap_file_DoDangDauKy_DoiTuongTHCP.xlsx.
- File mẫu có sheet Du_lieu_nhap để điền dữ liệu và sheet Data_DoiTuongTHCP chứa danh sách Đối tượng THCP đang sử dụng (Mã, Tên, Loại) của doanh nghiệp để bạn tra cứu.
Lưu ý:
- Đây là file mẫu riêng của tab Đối tượng tập hợp chi phí. Không dùng file mẫu của tab Chi phí chung cần phân bổ để nhập vào tab này, file sẽ bị từ chối.
Bước 3: Điền dữ liệu vào file mẫu
Điền dữ liệu từ dòng 12 trở xuống của sheet Du_lieu_nhap, mỗi dòng là số dư của 01 Đối tượng THCP:
| Cột |
Bắt buộc |
Yêu cầu |
| **Mã đối tượng THCP (*)** |
Bắt buộc |
Chọn từ danh sách thả xuống hoặc nhập mã có trong danh mục Đối tượng THCP (xem sheet Data_DoiTuongTHCP). Không trùng giữa các dòng trong cùng file |
| Tài khoản CPSXKD dở dang |
Không bắt buộc |
Chỉ nhận 154. Để trống thì hệ thống tự điền 154 |
| Nguyên vật liệu trực tiếp, Nguyên vật liệu gián tiếp, Nhân công trực tiếp, Nhân công gián tiếp, Chi phí khấu hao, Chi phí mua ngoài, Chi phí khác |
Không bắt buộc |
Là số, không nhập số âm. Để trống hiểu là 0 |
Lưu ý:
- Không sửa tên cột, tên sheet. Bạn có thể đổi thứ tự cột, nhưng nếu đổi tên hoặc xóa cột, file sẽ bị từ chối.
- File mẫu không có cột Tên đối tượng THCP và Tổng chi phí. Tổng chi phí do phần mềm tự tính.
- Các dòng dữ liệu có sẵn trong file mẫu chỉ là ví dụ minh họa, bạn xóa hoặc thay bằng dữ liệu thật.
Bước 4: Tải file lên và chọn chế độ nhập
- Kéo thả file vào popup hoặc nhấp chọn tải lên từ thiết bị. File phải có định dạng .xlsx, dung lượng tối đa 10MB, tối đa 10.000 dòng dữ liệu, mỗi lần 01 file.
- Chọn chế độ nhập:
| Chế độ |
Cách xử lý |
| Tạo mới (mặc định) |
Chỉ thêm mới số dư cho Đối tượng THCP chưa có số dư trên hệ thống. Dòng của Đối tượng THCP đã có số dư sẽ bị bỏ qua và tính là dòng lỗi |
| Cập nhật |
Thêm mới số dư cho Đối tượng THCP chưa có và cập nhật số dư của Đối tượng THCP đã có trên hệ thống |
- Nhấp chọn Nhập file.
Cảnh báo:
- Ở chế độ Cập nhật, file ghi đè cả 7 nhóm chi phí của đối tượng đã có số dư. Ô để trống được hiểu là 0, nên nếu file chỉ điền 1 nhóm thì 6 nhóm còn lại của đối tượng đó sẽ về 0. Muốn giữ số cũ, bạn phải điền lại đủ các nhóm.
Lưu ý:
- Cả hai chế độ đều không xóa số dư. Đối tượng THCP đang có số dư mà không có trong file thì giữ nguyên.
Bước 5: Xem kết quả và xử lý dòng lỗi
- Màn hình Chi tiết nhập file số dư dở dang theo Đối tượng THCP hiển thị thời điểm nhập, tổng số dòng xử lý thành công (gồm cả dòng tạo mới và dòng cập nhật), tổng số dòng xử lý không thành công, kèm số dòng và nội dung lỗi của từng dòng.
- Dòng lỗi không ảnh hưởng các dòng hợp lệ: dòng hợp lệ vẫn được ghi nhận.
- Nếu có dòng lỗi, nhấp chọn Tải file lỗi. File lỗi giữ bố cục file mẫu, chỉ gồm các dòng lỗi, có thêm 2 cột đầu Tình trạng và Chi tiết lỗi.
- Sửa dữ liệu trên file lỗi, xóa 2 cột Tình trạng và Chi tiết lỗi, rồi nhập lại.
- Đóng màn kết quả, bạn quay lại tab Đối tượng tập hợp chi phí với danh sách và dòng Tổng đã cập nhật. Bạn có thể xem lại kết quả và tải lại file lỗi tại biểu tượng chuông Thông báo > Xuất, nhập file.
6. Xuất file số dư dở dang
Bước 1: Lọc danh sách cần xuất
- Nhập từ khóa tìm kiếm nếu chỉ muốn xuất một phần. File xuất lấy toàn bộ dữ liệu theo từ khóa đang áp dụng, không giới hạn theo trang đang xem. Để trống ô tìm kiếm để xuất toàn bộ.
Bước 2: Xuất file
- Nhấp chọn nút Xuất ra Excel. Popup Xuất file số dư dở dang theo Đối tượng THCP hiển thị.
- Nhấp chọn Xuất file.
- Hệ thống xử lý nền, bạn có thể tiếp tục làm việc hoặc rời trang. Khi xong, kết quả hiển thị tại biểu tượng chuông Thông báo > Xuất, nhập file, bạn nhấp chọn Tải xuống để tải file. Xem lịch sử các lần xuất tại Xem tất cả danh sách xuất, nhập file.
Bước 3: Kiểm tra nội dung file xuất
- Tên file dạng
sapo_act_data_DoDangDauKy_DoiTuongTHCP_{ngày xuất}_{mã ngẫu nhiên}.xlsx.
- Phần đầu file gồm khối Thông tin chung (Mã số thuế, Đơn vị, Nhân viên xuất file, Ngày xuất file) và tiêu đề SỐ DƯ CHI PHÍ DỞ DANG ĐẦU KỲ THEO ĐỐI TƯỢNG TẬP HỢP CHI PHÍ.
- Bảng dữ liệu gồm 12 cột: Mã đối tượng THCP, Tên đối tượng THCP, Loại đối tượng THCP, 7 nhóm chi phí, Tổng chi phí, Tài khoản CPSXKD dở dang. Cuối bảng có dòng Tổng của 7 nhóm chi phí và Tổng chi phí.
- Không có dữ liệu theo từ khóa thì file vẫn được tạo, chỉ có phần đầu và tên cột, không có dòng Tổng.
Mẹo:
- Muốn sửa số liệu hàng loạt, bạn xuất file, sửa trên file đó, rồi copy vùng dữ liệu dán vào file mẫu nhập từ dòng 12 (bỏ dòng Tổng) và nhập lại theo chế độ Cập nhật. Không nhập trực tiếp file xuất, vì vị trí dòng tiêu đề cột của file xuất khác file mẫu nhập. Các cột thừa của file xuất (Tên, Loại đối tượng THCP, Tổng chi phí) được bỏ qua khi nhập, không cần xóa.
- Cộng dòng Tổng chi phí của file này với dòng Tổng của file xuất tab Chi phí chung cần phân bổ để đối chiếu với dư Nợ TK 154 đầu kỳ trên sổ sách cũ.
Câu hỏi thường gặp & Thông báo thường gặp
1. Câu hỏi thường gặp
- Câu hỏi: Vì sao không tìm thấy Đối tượng THCP khi chọn trên popup khai báo?
- Trả lời: Danh sách chỉ gồm Đối tượng THCP đang sử dụng. Bạn kiểm tra trạng thái đối tượng tại menu Danh mục > Đối tượng THCP, chuyển sang Sử dụng nếu cần.
- Câu hỏi: Một Đối tượng THCP có khai được nhiều dòng số dư không?
- Trả lời: Không. Mỗi Đối tượng THCP chỉ có 01 dòng số dư. Nếu đối tượng đã có dòng, bạn sửa trên dòng đó; chọn cùng một đối tượng trên hai dòng thì hệ thống không cho lưu.
- Câu hỏi: Đối tượng THCP đã khai số dư rồi chuyển sang Ngừng sử dụng thì số dư có mất không?
- Trả lời: Không. Dòng số dư vẫn giữ nguyên, vẫn hiển thị trên danh sách và vẫn được dùng khi tính giá thành.
- Câu hỏi: Chi phí dở dang chưa biết thuộc sản phẩm nào thì khai ở đâu?
- Trả lời: Khai ở tab Chi phí chung cần phân bổ theo khoản mục phí. Phần mềm sẽ phân bổ phần này về các Đối tượng THCP khi tính giá thành.
- Câu hỏi: Có cần khai số dư dở dang cho các kỳ sau không?
- Trả lời: Không. Bạn chỉ khai một lần khi bắt đầu dùng phần mềm. Các kỳ sau, phần mềm tự lấy chi phí dở dang cuối kỳ của kỳ trước.
- Câu hỏi: Tôi có khai số dư TK 154 ở phần số dư đầu kỳ tài khoản được không?
- Trả lời: Không. Số dư TK 154 đầu kỳ chỉ khai ở tab Đối tượng tập hợp chi phí và tab Chi phí chung cần phân bổ.
2. Thông báo thường gặp
| Thông báo |
Nguyên nhân |
Cách xử lý |
| "Bỏ qua không xử lý do phương thức nhập là "Tạo mới"" |
Đối tượng THCP trên file đã có số dư, đang nhập theo chế độ Tạo mới |
Nhập lại theo chế độ Cập nhật nếu muốn ghi đè số dư đã có |
| "Mã đối tượng THCP không được trùng trên file nhập" |
Hai dòng trở lên trong file có cùng Mã đối tượng THCP (chỉ dòng đầu tiên được xử lý, số tiền không được cộng dồn) |
Gộp số tiền vào một dòng, xóa các dòng trùng |
| "Mã đối tượng THCP không được để trống" |
Bỏ trống cột Mã đối tượng THCP |
Điền mã Đối tượng THCP |
| "Không tìm thấy mã đối tượng THCP <mã> trên phần mềm" |
Mã không có trong danh mục Đối tượng THCP |
Kiểm tra lại mã tại sheet Data_DoiTuongTHCP hoặc khai báo Đối tượng THCP trước |
| "Tài khoản CPSXKD dở dang chỉ được là 154" |
Cột Tài khoản CPSXKD dở dang nhập tài khoản khác 154 |
Nhập 154 hoặc để trống |
| "<Tên cột> phải là số" |
Ô chi phí chứa chữ hoặc ký tự không đọc được thành số |
Nhập lại dạng số |
| "<Tên cột> không được nhỏ hơn 0" |
Ô chi phí nhập số âm |
Nhập số từ 0 trở lên |
| "Số dòng vượt giới hạn 1.000.000" |
Dữ liệu cần xuất quá 1.000.000 dòng |
Nhập từ khóa để giảm số dòng rồi xuất lại |
| "Bạn không có quyền xuất dữ liệu Số dư dở dang đầu kỳ" |
Tài khoản chưa được cấp quyền tính năng Số dư dở dang đầu kỳ |
Liên hệ quản trị viên để được cấp quyền |
Ngoài các thông báo trên, khi nhập file mà file thiếu cột, đổi tên cột, dùng nhầm file mẫu của tab khác hoặc không có dòng dữ liệu nào từ dòng 12, hệ thống từ chối toàn bộ file và báo file không đúng định dạng mẫu nhập. Bạn tải lại File mẫu cơ bản, điền dữ liệu và nhập lại.