Trung tâm trợ giúp Khách hàng Sapo

Tính giá thành sản xuất giản đơn trên phần mềm kế toán Sapo Accounting DN

Tính giá thành sản xuất giản đơn giúp doanh nghiệp tập hợp chi phí sản xuất trên TK 154 theo từng kỳ, phân bổ chi phí chung, đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và xác định giá thành đơn vị cho từng thành phẩm. Sau khi bạn lưu kết quả, Sapo Accounting tự động cập nhật đơn giá nhập kho thành phẩm, giá xuất kho và giá vốn theo giá thành vừa tính.

Tổng quan & Ý nghĩa của Tính giá thành sản xuất giản đơn:

  • Khái niệm: Kỳ tính giá thành là một khoảng thời gian (thường là một tháng) cùng danh sách các Đối tượng tập hợp chi phí (Đối tượng THCP) cần tính giá thành. Mỗi Đối tượng THCP gắn với một thành phẩm.
  • Công thức chung của kỳ:
    • Tổng giá thành = Dở dang đầu kỳ + Phát sinh trong kỳ − Dở dang cuối kỳ
    • Giá thành đơn vị = Tổng giá thành ÷ Số lượng thành phẩm hoàn thành
  • Chi phí đi vào giá thành: Mọi chi phí sản xuất hạch toán vào TK 154 và được phân loại theo 5 khoản mục phí sản xuất do hệ thống tạo sẵn: Chi phí nguyên vật liệu, Chi phí nhân công sản xuất, Chi phí khấu hao, Chi phí mua ngoài, Chi phí khác (Xem hướng dẫn quản lý khoản mục chi phí tại đây). Chi phí chia làm hai loại:
    • Chi phí trực tiếp: Dòng hạch toán TK 154 có gắn Đối tượng THCP. Chi phí này vào thẳng giá thành của đối tượng đó.
    • Chi phí chung: Dòng hạch toán TK 154 chỉ có khoản mục phí, không gắn Đối tượng THCP. Chi phí này được phân bổ về các đối tượng ở Bước 1.
  • Quy trình tính: Thêm kỳ → Bước 1 Phân bổ chi phí chung → Bước 2 Đánh giá dở dang → Bước 3 Tính giá thành → Lưu.
  • Mục đích:
    • Xác định giá thành thực tế cho từng thành phẩm.
    • Cập nhật đơn giá nhập kho thành phẩm, giá xuất kho và giá vốn theo số thực tế, thay cho đơn giá tạm (0 đồng) lúc nhập kho.
    • Theo dõi chi phí dở dang cuối kỳ để chuyển sang kỳ sau.
  • Phạm vi áp dụng: Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, hạch toán chi phí sản xuất thẳng vào TK 154.
Điều kiện tiên quyết:
  • Phân quyền: Tài khoản được cấp quyền phân hệ Giá thành giản đơn. Quyền này cho phép xem, tính và lưu toàn bộ chức năng của phân hệ (Xem hướng dẫn phân quyền vai trò tại đây).
  • Danh mục: Đã khai báo Đối tượng tập hợp chi phí cho các thành phẩm cần tính giá thành, ở trạng thái đang hoạt động.
  • Chứng từ kho sản xuất đã ghi sổ: Phiếu xuất kho sản xuất: mỗi dòng nguyên vật liệu xuất dùng cho thành phẩm nào thì chọn đúng Đối tượng THCP đó. Phiếu nhập kho thành phẩm: mỗi dòng thành phẩm có Đối tượng THCP. Chỉ phiếu đã ghi sổ mới được tính vào sản lượng hoàn thành.
  • Chi phí hạch toán TK 154 đã chọn khoản mục phí: Bảng lương, phiếu chi, ủy nhiệm chi, mua hàng, phân bổ TSCĐ/CCDC/chi phí trả trước, chứng từ nghiệp vụ khác hạch toán vào TK 154 phải chọn một trong 5 khoản mục phí sản xuất. Các chi phí này là chi phí chung và sẽ được phân bổ ở Bước 1.
  • Số dư dở dang đầu kỳ (nếu là kỳ đầu tiên): Nếu khi bắt đầu dùng phần mềm, TK 154 còn số dư, bạn khai báo tại Số dư đầu kỳ > tab Chi phí dở dang, gồm hai tab con: Đối tượng tập hợp chi phí (dở dang đã biết thuộc đối tượng nào) và Chi phí chung cần phân bổ (chưa xác định được đối tượng).
  • Kỳ kế toán chưa khóa sổ: Kỳ tính giá thành nằm trong kỳ kế toán đã khóa sổ thì chỉ xem được, không thêm, sửa, xóa hay tính lại được.

Bước 1: Xem danh sách kỳ tính giá thành

Cách truy cập nhanh các chức năng:

  • Danh sách kỳ tính giá thành: Menu Giá thành > Giản đơn.
  • Thêm kỳ: Tại danh sách kỳ, nhấn Thêm kỳ tính giá.
  • Tính giá thành: Tại danh sách, nhấn Tính giá thành trên dòng kỳ cần tính, hoặc mở chi tiết kỳ rồi nhấn Tính giá thành ở phần đầu màn hình.

Khi mở màn hình danh sách kỳ tính giá thành tại menu Giá thành > Giản đơn:

  • Mỗi dòng là một kỳ, gồm các cột: Từ ngày, Đến ngày, Tên, Dở dang đầu kỳ, Phát sinh trong kỳ, Dở dang cuối kỳ, Tổng giá thành.
  • Dòng Tổng cuối bảng cộng 4 cột tiền của toàn bộ kết quả tìm kiếm, không chỉ trang đang xem.
  • Tìm kỳ theo tên kỳ tại ô tìm kiếm.
  • Trên mỗi dòng có các thao tác Tính giá thành, Sửa, Xóa. Các thao tác này chỉ dùng được khi kỳ chưa bị khóa sổ.
  • Nhấn Xuất Excel để tải danh sách. File xuất theo đúng điều kiện tìm kiếm đang áp dụng và khớp số liệu trên màn hình.

Bước 2: Thêm kỳ tính giá thành

  • Nhấn Thêm kỳ tính giá. Form gồm các trường bắt buộc:
    • Kỳ: Mặc định "Tháng này". Bạn chọn tháng, quý, năm có sẵn hoặc Tùy chọn.
    • Từ ngày, Đến ngày: Tự điền theo Kỳ đã chọn. Chọn Tùy chọn để tự nhập. Đến ngày phải lớn hơn hoặc bằng Từ ngày.
    • Tên: Tối đa 255 ký tự, ví dụ "Kỳ tính giá thành từ ngày 01/01/2026 đến ngày 31/01/2026".
  • Khu vực Đối tượng cần tập hợp chi phí ban đầu để trống.

Bước 3: Chọn Đối tượng THCP cho kỳ

Bạn có hai cách, dùng riêng hoặc kết hợp:

  • Cách 1 – Lấy dữ liệu: Nhấn Lấy dữ liệu. Hệ thống tự đưa vào danh sách các Đối tượng THCP có chứng từ hạch toán TK 154 gắn đối tượng trong khoảng ngày của kỳ (phiếu xuất kho sản xuất, phiếu nhập kho thành phẩm đã ghi sổ).
    • Mỗi lần nhấn Lấy dữ liệu, danh sách cũ được thay thế toàn bộ, không cộng dồn.
  • Cách 2 – Chọn thủ công: Nhấn Chọn đối tượng THCP để mở popup Chọn Đối tượng cần tập hợp chi phí.
    • Popup hiển thị Mã, Tên, Loại của đối tượng. Tìm theo mã hoặc tên, tích chọn rồi nhấn Đồng ý.
    • Popup chỉ hiện đối tượng đang hoạt động, chưa có trong danh sách và chưa thuộc kỳ tính giá thành khác có thời gian giao nhau.
  • Bỏ đối tượng không cần tính bằng Xóa dòng hoặc Xóa hết dòng.
  • Nhấn Lưu. Kỳ phải có ít nhất 1 Đối tượng THCP. Lưu thành công, hệ thống chuyển sang màn Chi tiết kỳ tính giá thành.
Lưu ý:
  • Một Đối tượng THCP không được nằm trong hai kỳ có thời gian giao nhau. Các kỳ nối tiếp nhau (tháng 1, tháng 2…) dùng chung đối tượng bình thường.
  • Tạo kỳ chưa tính giá thành. Bạn cần chạy các bước ở dưới rồi Lưu thì kỳ mới có kết quả.

Bước 4: Mở màn hình tính giá thành và xử lý cảnh báo

  • Nhấn Tính giá thành trên dòng kỳ hoặc tại màn chi tiết kỳ.
  • Trước khi mở, hệ thống rà chứng từ trong kỳ và hiện popup cảnh báo nếu gặp một trong hai trường hợp:
    • Dòng hạch toán TK 154 chưa chọn khoản mục phí hoặc chọn khoản mục không thuộc nhóm chi phí sản xuất. Popup liệt kê chứng từ vi phạm. Các dòng này không được đưa vào giá thành. Chọn Hủy để đi sửa chứng từ, hoặc Tiếp tục để vẫn tính.
    • Thành phẩm vừa nhập kho vừa được xuất làm nguyên vật liệu trong cùng kỳ. Popup liệt kê mã thành phẩm, kèm hướng dẫn tách thành 2 kỳ (xem mục Tính giá thành nhiều công đoạn bên dưới). Chọn Hủy, Xem chứng từ liên quan hoặc Vẫn tính.
  • Cả hai cảnh báo không chặn thao tác. Tuy nhiên, giá thành tính khi còn cảnh báo có thể chưa chính xác.
  • Màn hình tính giá thành có tiêu đề Tính giá thành sản xuất liên tục giản đơn, bên dưới là tên kỳ và nút Lấy lại dữ liệu. Nhấn Lấy lại dữ liệu để nạp lại số liệu cho bước đang đứng khi bạn vừa sửa chứng từ ở tab khác.

Bước 5: Phân bổ chi phí chung (Bước 1 trên màn hình)

Bảng "Xác định chi phí phân bổ" – mỗi dòng là một nhóm chi phí chung theo Tài khoản và Khoản mục phí:

Cột Ý nghĩa
Tài khoản Tài khoản chi phí, hiện là 154
Mã khoản mục phí, Tên khoản mục phí Một trong 5 khoản mục phí sản xuất
Tổng chi phí Tổng chi phí chung của nhóm, gồm cả phần phát sinh từ các kỳ trước chưa phân bổ hết và số dư chi phí chung đầu kỳ
Số chưa phân bổ Phần chưa được phân bổ ở các kỳ tính giá thành khác
% phân bổ lần này Mặc định 100. Nhập từ 0 đến 100. Đây là % của Số chưa phân bổ, không phải % của Tổng chi phí
Số phân bổ lần này = Số chưa phân bổ × % phân bổ lần này
Chi tiết chứng từ Nhấn Xem để mở danh sách chứng từ tạo nên nhóm chi phí
  • Muốn giữ lại một phần chi phí chung để phân bổ dần, nhập % phân bổ lần này nhỏ hơn 100. Phần còn lại tự xuất hiện ở kỳ sau.
  • Nhấn Xem để mở popup Chi tiết chứng từ phân bổ chi phí chung. Popup chỉ để xem, gồm: Ngày chứng từ, Số chứng từ, Loại chứng từ, Diễn giải, TK Chi phí, Mã khoản mục CP, Tên khoản mục CP, Số tiền, Số chưa phân bổ, Số phân bổ kỳ này, kèm dòng Tổng. Mỗi dòng là một dòng hạch toán. Số dư chi phí chung đầu kỳ hiện với loại chứng từ "Số dư dở dang đầu kỳ". Nhấn Đóng để quay lại.
  • Nhấn Phân bổ. Hệ thống chia Số phân bổ lần này của từng nhóm cho các Đối tượng THCP theo tỷ lệ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp của từng đối tượng trong kỳ.
  • Kết quả hiện ở bảng Kết quả phân bổ: mỗi Đối tượng THCP một dòng, với cặp cột Tỷ lệ (%) và Số tiền lặp lại theo từng nhóm chi phí chung, kèm dòng Tổng.
  • Nhấn Tiếp theo để sang Bước 2.
Lưu ý:
  • Tỷ lệ phân bổ của một đối tượng giống nhau ở mọi nhóm chi phí, vì cùng dùng một tiêu thức là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Đây là kết quả đúng.
  • Bạn phải nhấn Phân bổ trước khi nhấn Tiếp theo. Còn tiền chưa phân bổ vẫn sang được Bước 2.
  • Nhóm chi phí có số âm (ví dụ ghi Có TK 154 cho phế liệu thu hồi) vẫn phân bổ bình thường, làm giảm chi phí của các đối tượng theo cùng tỷ lệ.
  • Bảng lương, phiếu chi, ủy nhiệm chi, mua hàng, phân bổ TSCĐ/CCDC/chi phí trả trước chỉ cần chọn đúng khoản mục phí sản xuất khi hạch toán TK 154. Hệ thống tự phân bổ các chi phí này về Đối tượng THCP ở Bước 1.

Bước 6: Đánh giá dở dang cuối kỳ (Bước 2 trên màn hình)

  • Bảng Xác định dở dang liệt kê từng Đối tượng THCP của kỳ, gồm: Mã thành phẩm, Tên thành phẩm, SL dở dang cuối kỳ, % hoàn thành, Mã đối tượng THCP, Tên đối tượng THCP.
  • Với thành phẩm còn sản phẩm làm dở cuối kỳ, nhập:
    • SL dở dang cuối kỳ: Số không âm, theo đơn vị tính gốc của thành phẩm (đơn vị dùng để tính số lượng hoàn thành).
    • % hoàn thành: Từ 0 đến 100, tối đa 2 chữ số thập phân.
  • Không có dở dang thì để trống, hệ thống tính là 0.
  • Nhấn Tính chi phí dở dang. Bảng Kết quả chi phí dở dang cuối kỳ hiện chi phí dở dang của từng đối tượng theo 7 nhóm chi phí và cột Tổng chi phí, kèm dòng Tổng.
  • Nhấn Tính giá thành để sang Bước 3, hoặc Quay lại để về Bước 1.
Lưu ý:
  • Hệ thống đánh giá dở dang theo phương pháp sản phẩm hoàn thành tương đương, bình quân cả dở dang đầu kỳ và chi phí phát sinh: Số lượng tương đương = SL hoàn thành + SL dở dang × % hoàn thành. Cả 7 nhóm chi phí, kể cả nguyên vật liệu trực tiếp, đều chia theo số lượng tương đương này.
  • Nếu bạn sửa số liệu sau khi đã tính, nhấn lại Tính chi phí dở dang để xem kết quả mới. Bạn vẫn có thể sang Bước 3 mà không nhấn; khi Lưu, dở dang được tính theo số đã nhập.
  • Nhập SL dở dang lớn hơn 0 nhưng % hoàn thành = 0 thì dở dang của đối tượng bằng 0, toàn bộ chi phí dồn vào thành phẩm. Hệ thống cảnh báo tại dòng đó.
  • Đối tượng chưa có thành phẩm hoàn thành trong kỳ thì toàn bộ chi phí của đối tượng được giữ lại làm dở dang cuối kỳ, chuyển sang kỳ sau.
  • Số lượng dở dang cuối kỳ nhập theo đơn vị tính gốc của thành phẩm. Ví dụ nhập kho theo "Thùng 24 chai" thì số lượng hoàn thành được quy về "Chai", dở dang cũng nhập theo "Chai".

Bước 7: Xem bảng giá thành (Bước 3 trên màn hình)

  • Bảng Bảng giá thành hiện mỗi Đối tượng THCP một dòng: Mã/Tên thành phẩm, 7 cột chi phí, Tổng chi phí, Số lượng thành phẩm, Giá thành đơn vị, Mã/Tên đối tượng THCP.
  • Bạn tìm theo mã, tên thành phẩm hoặc Đối tượng THCP để kiểm tra.
  • Đối tượng có số lượng thành phẩm = 0 hiện giá thành đơn vị bằng 0 hoặc "—" kèm cảnh báo. Cảnh báo này không chặn Lưu.
  • Nhấn Quay lại để sửa Bước 2, hoặc Hủy để thoát. Nếu có kết quả chưa lưu, hệ thống hỏi xác nhận trước khi thoát.

Bước 8: Lưu và cập nhật giá kho

  • Nhấn Lưu. Hệ thống ghi kết quả cả 3 bước, chuyển kỳ sang trạng thái đã tính và hiện thông báo "Lưu thành công. Đang cập nhật giá thành…".
  • Ngay sau đó, Sapo Accounting tự động chạy nền việc cập nhật giá kho:
    • Đơn giá nhập kho thành phẩm: Đặt lại đơn giá trên các phiếu nhập kho thành phẩm trong kỳ bằng giá thành đơn vị của đúng Đối tượng THCP trên từng dòng. Bút toán Nợ 155 / Có 154 và sổ kho cập nhật theo.
    • Giá xuất kho, giá vốn: Tính lại giá xuất kho thành phẩm theo bình quân cả kỳ, cập nhật giá vốn trên chứng từ bán hàng, xuất kho khác và phiếu xuất kho sản xuất dùng thành phẩm làm nguyên vật liệu.
  • Bạn có thể đóng trình duyệt, việc cập nhật vẫn tiếp tục. Theo dõi trạng thái tại màn chi tiết kỳ: Đang chạy, Hoàn tất hoặc Lỗi. Khi xong, hệ thống báo "Hoàn tất cập nhật giá thành". Nếu lỗi, nhấn Chạy lại.
Lưu ý:
  • Tính giá thành không tạo bút toán mới. Hệ thống chỉ cập nhật lại số tiền trên phiếu nhập kho thành phẩm và giá xuất kho, giá vốn đã có.
  • Giá vốn bạn đã sửa tay trên chứng từ xuất thành phẩm trong kỳ sẽ bị ghi đè theo giá mới.
  • Nếu Lưu bị lỗi giữa chừng, hệ thống không lưu phần nào và giữ nguyên số liệu đang tính để bạn nhấn Lưu lại.

Bước 9: Xem chi tiết kỳ tính giá thành

  • Nhấn vào một kỳ trong danh sách. Phần đầu màn hình hiện Tên kỳ, Từ ngày, Đến ngày và 4 chỉ tiêu: Dở dang đầu kỳ, Phát sinh trong kỳ, Dở dang cuối kỳ, Tổng giá thành, cùng nút Sửa và Tính giá thành.
  • Nếu còn chi phí chung chưa phân bổ hết, màn hình hiện thông báo số tiền còn treo trên TK 154. Số này không nằm trong Tổng giá thành và tự chuyển sang kỳ sau. Nhấn vào thông báo để mở Bước 1 và phân bổ tiếp.
  • Ba tab thông tin chi tiết:
    • Bảng tính giá thành (mặc định): Kết quả Bước 3 đã lưu. Kỳ chưa lưu hiện "Chưa có dữ liệu tính giá thành".
    • Tổng hợp chi phí: Mỗi Đối tượng THCP một dòng với Dở dang đầu kỳ, Phát sinh trong kỳ, Dở dang cuối kỳ, Tổng giá thành. Dòng Tổng khớp với 4 chỉ tiêu ở phần đầu màn hình.
    • Bảng phân bổ chi phí chung: Kết quả Bước 1 đã lưu, mỗi nhóm chi phí chung một cặp cột Tỷ lệ (%) và Số tiền, cột cuối là Tổng chi phí được phân bổ của đối tượng. Kỳ chưa lưu hiện "Chưa có dữ liệu".
  • Cả 3 tab có dòng Tổng, tìm kiếm theo mã/tên Đối tượng THCP, phân trang 20 hoặc 50 dòng.
Lưu ý:
  • "Dư cuối TK 154" trên sổ cái không phải lúc nào cũng bằng "Dở dang cuối kỳ". Dư cuối TK 154 = Dở dang cuối kỳ + Chi phí chung chưa phân bổ hết + Chi phí TK 154 chưa chọn khoản mục phí hoặc chọn khoản mục ngoài nhóm chi phí sản xuất.

Bước 10: Tính lại kỳ đã có kết quả

  • Khi chứng từ nguồn thay đổi sau khi đã lưu kỳ (sửa phiếu xuất kho, bổ sung bảng lương, sửa số dư dở dang đầu kỳ…), kỳ không tự tính lại. Bạn nhấn Tính giá thành trên kỳ đó.
  • Bước 1 hiển thị số liệu đã lưu của lần tính trước. Nhấn Lấy lại dữ liệu để nạp số liệu mới nhất từ sổ sách, rồi thực hiện lại 3 bước và nhấn Lưu.
  • Lưu lần sau thay thế toàn bộ kết quả cũ và chạy lại việc cập nhật giá kho, giá vốn theo giá thành mới. Bạn không cần khôi phục giá cũ.
  • Chỉ lưu lại được khi lượt cập nhật giá kho trước của kỳ đã chạy xong.

Bước 11: Sửa hoặc xóa kỳ tính giá thành

  • Sửa: Nhấn Sửa trên dòng kỳ hoặc tại màn chi tiết. Form sửa giống form thêm mới (Bước 2, Bước 3). Nếu kỳ đã tính giá thành, hệ thống hỏi: "Kỳ tính giá thành này đã phát sinh Tính giá thành. Nếu sửa kỳ tính giá thành thì có thể ảnh hưởng đến dữ liệu đã phát sinh, bạn có muốn sửa kỳ tính giá thành này không?"
  • Xóa: Nhấn Xóa trên dòng kỳ. Nếu kỳ đã tính giá thành, hệ thống hỏi: "Kỳ tính giá thành này đã được tính giá thành. Bạn có thực sự muốn xóa kỳ tính giá thành này không?" Xác nhận để xóa kỳ và toàn bộ kết quả của kỳ.
Cảnh báo:
  • Khi xóa kỳ đã tính: Đơn giá nhập kho thành phẩm và giá vốn đã cập nhật giữ nguyên, không quay về giá cũ. Muốn điều chỉnh, bạn lập lại kỳ và tính lại.
  • Phần chi phí chung kỳ này đã phân bổ được trả lại: các kỳ khác mở Bước 1 sẽ thấy lại số chi phí đó ở cột Số chưa phân bổ.

Mô tả các cột trên bảng giá thành và ví dụ minh họa

1. Các cột trên Bảng giá thành

Tên cột Ý nghĩa Cách tính
Mã / Tên thành phẩm Thành phẩm gắn với Đối tượng THCP Theo khai báo Đối tượng THCP
Nguyên vật liệu trực tiếp Chi phí nguyên vật liệu gắn thẳng Đối tượng THCP Khoản mục Chi phí nguyên vật liệu, có Đối tượng THCP (chủ yếu từ phiếu xuất kho sản xuất)
Nguyên vật liệu gián tiếp Chi phí nguyên vật liệu dùng chung, được phân bổ Khoản mục Chi phí nguyên vật liệu, không gắn Đối tượng THCP, phân bổ ở Bước 1
Nhân công trực tiếp Chi phí nhân công gắn thẳng Đối tượng THCP Khoản mục Chi phí nhân công sản xuất, có Đối tượng THCP (ví dụ số dư dở dang đầu kỳ theo đối tượng)
Nhân công gián tiếp Chi phí nhân công được phân bổ Khoản mục Chi phí nhân công sản xuất, không gắn Đối tượng THCP (bảng lương, chứng từ chi phí lương), phân bổ ở Bước 1
Chi phí khấu hao Khấu hao tài sản phục vụ sản xuất Khoản mục Chi phí khấu hao
Chi phí mua ngoài Dịch vụ mua ngoài phục vụ sản xuất Khoản mục Chi phí mua ngoài
Chi phí khác Chi phí sản xuất khác Khoản mục Chi phí khác
Tổng chi phí Tổng giá thành của thành phẩm = Tổng 7 cột chi phí. Mỗi cột = Dở dang đầu kỳ + Chi phí trực tiếp + Chi phí chung được phân bổ − Dở dang cuối kỳ của nhóm đó
Số lượng thành phẩm Số lượng hoàn thành trong kỳ Tổng số lượng trên phiếu nhập kho thành phẩm đã ghi sổ trong kỳ, đúng Đối tượng THCP, quy về đơn vị tính gốc
Giá thành đơn vị Giá thành 1 đơn vị gốc của thành phẩm = Tổng chi phí ÷ Số lượng thành phẩm. Bằng 0 nếu số lượng thành phẩm bằng 0
Mã / Tên đối tượng THCP Đối tượng tập hợp chi phí Theo danh sách đối tượng của kỳ

2. Các chỉ tiêu tổng hợp ở danh sách kỳ, chi tiết kỳ và tab Tổng hợp chi phí

Chỉ tiêu Ý nghĩa Cách tính
Dở dang đầu kỳ Chi phí dở dang chuyển sang Lấy dở dang cuối kỳ của kỳ liền trước có cùng Đối tượng THCP. Chưa có kỳ trước thì lấy số dư dở dang đầu kỳ đã khai báo
Phát sinh trong kỳ Chi phí sản xuất trong kỳ thuộc các Đối tượng THCP của kỳ Chi phí trực tiếp (phát sinh Nợ trừ phát sinh Có TK 154 có khoản mục phí sản xuất, gắn đối tượng, không tính bút toán nhập kho thành phẩm) cộng chi phí chung đã phân bổ về đối tượng ở Bước 1. Phần chi phí chung chưa phân bổ không nằm trong chỉ tiêu này
Dở dang cuối kỳ Chi phí còn treo trên TK 154 chuyển sang kỳ sau Kết quả Bước 2
Tổng giá thành Chi phí đã chuyển thành thành phẩm = Dở dang đầu kỳ + Phát sinh trong kỳ − Dở dang cuối kỳ

3. Ví dụ minh họa

Doanh nghiệp sản xuất ván sàn, kỳ tháng 01/2026, có 3 Đối tượng THCP: Ván sàn PS, Ván sàn MIS, Ván sàn LA (ĐVT m²).

  • Bước 1: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong kỳ: PS 143.693.564, MIS 381.430.375, LA 344.813.787. Tỷ lệ phân bổ: PS 16,52%, MIS 43,85%, LA 39,64%. Nhóm Chi phí khấu hao 235.406.000 phân bổ 100%, Ván sàn PS nhận 38.883.619.
  • Bước 2: Ván sàn PS hoàn thành 365 m², dở dang 51 m², hoàn thành 50%. Số lượng tương đương = 365 + 51 × 50% = 390,5. Mỗi nhóm chi phí của PS giữ lại phần 25,5 / 390,5 làm dở dang, tổng dở dang cuối kỳ của PS = 19.344.278.
  • Bước 3: Tổng chi phí Ván sàn PS = 276.888.681. Giá thành đơn vị = 276.888.681 ÷ 365 = 758.599 đồng/m².
  • Toàn kỳ: Tổng giá thành = 163.540.247 (dở dang đầu kỳ) + 1.484.227.086 (phát sinh) − 86.223.377 (dở dang cuối kỳ) = 1.561.543.956.
  • Sau khi Lưu: Phiếu nhập kho Ván sàn PS có đơn giá 758.599. Tồn đầu kỳ 155 m² trị giá 70.564.725, nên giá xuất kho bình quân cả kỳ = (70.564.725 + 276.888.681) ÷ (155 + 365) ≈ 668.180 đồng/m².

Tính giá thành nhiều công đoạn (tách kỳ) và thay đổi dữ liệu

1. Tính giá thành nhiều công đoạn (tách kỳ)

Khi thành phẩm của công đoạn trước được xuất kho làm nguyên vật liệu cho công đoạn sau trong cùng tháng, giá của thành phẩm đó chỉ có sau khi tính xong giá thành. Để kết quả chính xác, bạn tách thành nhiều kỳ cùng khoảng thời gian nhưng khác Đối tượng THCP:

  1. Thêm kỳ cho công đoạn trước, chỉ chọn các đối tượng của công đoạn đó. Ví dụ: kỳ "03/2026 – Công đoạn 1" gồm Cốt bánh bông lan và Nhân kem sữa.
  2. Tính giá thành và Lưu kỳ công đoạn trước. Chờ trạng thái cập nhật giá kho chuyển sang Hoàn tất. Lúc này phiếu xuất Cốt bánh, Nhân kem làm nguyên vật liệu đã có giá.
  3. Thêm kỳ cho công đoạn sau với cùng khoảng ngày. Ví dụ: kỳ "03/2026 – Công đoạn 2" gồm Bánh kem dâu. Sau đó tính giá thành và Lưu.
Lưu ý:
  • Chi phí chung dùng chung cho cả tháng. Kỳ chạy trước phân bổ bao nhiêu thì kỳ sau chỉ thấy phần còn lại ở cột Số chưa phân bổ. Ví dụ chi phí chung 100.000.000, kỳ Công đoạn 1 nhập 80% thì lấy 80.000.000. Kỳ Công đoạn 2 thấy Số chưa phân bổ 20.000.000 và nên nhập 100% để phân bổ hết. Nếu nhập 20%, kỳ này chỉ nhận 4.000.000 và 16.000.000 còn treo sang tháng sau.
  • Khi đối chiếu TK 154 với sổ cái, cộng số liệu của tất cả các kỳ cùng khoảng thời gian. Đối chiếu riêng một kỳ sẽ lệch đúng bằng chi phí của kỳ còn lại, đây không phải lỗi.
  • Nếu hai thành phẩm làm nguyên vật liệu cho nhau (A dùng B và B dùng A), tách kỳ không giải quyết được. Hệ thống chỉ cảnh báo và kết quả có sai số.

2. Thay đổi về dữ liệu theo từng nghiệp vụ

Thao tác Ảnh hưởng
Thêm kỳ Tạo kỳ ở trạng thái chưa tính. Chưa có kết quả giá thành, chưa cập nhật giá kho
Lưu kết quả tính giá thành Ghi kết quả 3 bước, tự động cập nhật đơn giá nhập kho thành phẩm, giá xuất kho, giá vốn trong kỳ. Không tạo bút toán mới
Sửa, thêm chứng từ hạch toán TK 154 hoặc phiếu nhập kho thành phẩm sau khi đã lưu kỳ Kết quả kỳ không tự thay đổi. Tính lại kỳ và Lưu để cập nhật
Sửa số dư dở dang đầu kỳ sau khi đã tính kỳ Kỳ không tự tính lại. Tính lại kỳ để cập nhật
Tính lại và Lưu kỳ đã có kết quả Thay thế toàn bộ kết quả cũ, cập nhật lại giá kho và giá vốn theo giá thành mới
Lưu kỳ khi đã có kỳ sau (cùng đối tượng) đã tính Hệ thống cảnh báo và liệt kê các kỳ sau. Dở dang đầu kỳ của kỳ sau có thể không còn đúng; bạn tự tính lại các kỳ đó nếu cần
Phân bổ chi phí chung dưới 100% Phần còn lại treo trên TK 154, tự xuất hiện ở Bước 1 của kỳ sau
Xóa kỳ đã tính Xóa kết quả của kỳ. Giá kho, giá vốn đã cập nhật giữ nguyên. Phần chi phí chung kỳ đó đã phân bổ trở lại thành chưa phân bổ ở các kỳ khác
Khóa sổ kỳ kế toán Kỳ tính giá thành thuộc kỳ đã khóa chỉ xem được

Câu hỏi thường gặp & Thông báo thường gặp

1. Câu hỏi thường gặp

  • Câu hỏi: Vì sao tỷ lệ phân bổ của một đối tượng giống nhau ở mọi nhóm chi phí chung?
    • Trả lời: Hệ thống dùng một tiêu thức cho mọi nhóm là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp của từng đối tượng trong kỳ. Hiện chưa hỗ trợ chọn tiêu thức phân bổ khác.
  • Câu hỏi: Vì sao nhấn Phân bổ thì báo không có dữ liệu tiêu thức?
    • Trả lời: Trong kỳ, không Đối tượng THCP nào có chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Kiểm tra lại phiếu xuất kho sản xuất đã ghi sổ và đã chọn Đối tượng THCP trên từng dòng chưa.
  • Câu hỏi: Vì sao Bước 1 có dòng chứng từ số tiền bằng 0?
    • Trả lời: Thường do chứng từ xuất kho chưa được tính giá xuất. Dòng này vẫn được giữ lại để kỳ sau nhận đủ khi đã có giá. Bạn kiểm tra lại giá xuất kho của chứng từ đó.
  • Câu hỏi: Mở lại kỳ cũ thì cột Số chưa phân bổ bằng 0, có sai không?
    • Trả lời: Không sai. Nếu kỳ sau đã phân bổ hết chi phí chung đó, kỳ cũ thấy 0 để tránh phân bổ hai lần. Muốn phân bổ lại ở kỳ cũ, bạn cần xử lý kết quả kỳ sau trước.
  • Câu hỏi: Đối tượng có chi phí nhưng chưa có thành phẩm hoàn thành thì sao?
    • Trả lời: Vẫn lưu được. Toàn bộ chi phí của đối tượng được giữ lại làm dở dang cuối kỳ và chuyển sang kỳ sau, giá thành đơn vị bằng 0.
  • Câu hỏi: Vì sao không mở được màn tính giá thành của kỳ công đoạn sau?
    • Trả lời: Có kỳ khác cùng khoảng thời gian chưa cập nhật xong giá kho. Chờ kỳ đó chuyển sang Hoàn tất rồi mở lại.
  • Câu hỏi: Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 200 hoặc Thông tư 99, hạch toán qua TK 621, 622, 627 có dùng được không?
    • Trả lời: Hiện chưa hỗ trợ. Tính năng chỉ áp dụng cho doanh nghiệp theo Thông tư 133, hạch toán chi phí sản xuất thẳng vào TK 154.
  • Câu hỏi: Nguyên vật liệu bỏ một lần ngay từ đầu quy trình thì dở dang có tính đủ 100% nguyên vật liệu không?
    • Trả lời: Hiện chưa hỗ trợ. Mọi nhóm chi phí, kể cả nguyên vật liệu trực tiếp, đều tính theo % hoàn thành bạn nhập.

2. Thông báo thường gặp

Thông báo Nguyên nhân Cách xử lý
Kỳ bị giao thời gian với kỳ khác Đối tượng THCP đã thuộc một kỳ khác có khoảng ngày giao nhau Bỏ đối tượng đó khỏi danh sách hoặc đổi khoảng ngày của kỳ
Đến ngày phải lớn hơn hoặc bằng Từ ngày Chọn Đến ngày trước Từ ngày Chọn lại khoảng ngày
Tên kỳ vượt quá 255 ký tự Tên kỳ quá dài Rút ngắn tên kỳ
Danh sách đối tượng bị trùng Một Đối tượng THCP xuất hiện hai lần trong kỳ Xóa dòng bị trùng
Cảnh báo dòng TK 154 thiếu hoặc sai khoản mục phí Chứng từ hạch toán TK 154 chưa chọn khoản mục phí hoặc chọn khoản mục ngoài nhóm chi phí sản xuất Chọn Hủy, sửa khoản mục phí trên chứng từ rồi tính lại
Cảnh báo thành phẩm vừa nhập kho vừa xuất làm nguyên vật liệu Trong kỳ, cùng một thành phẩm được nhập kho và xuất làm nguyên vật liệu Tách thành nhiều kỳ theo mục Tính giá thành nhiều công đoạn
Có kỳ giao thời gian đang cập nhật giá kho, vui lòng chờ Kỳ cùng khoảng thời gian chưa cập nhật xong giá kho Chờ kỳ đó Hoàn tất rồi mở lại
"Không có dữ liệu tiêu thức phân bổ để tính tỷ lệ" Không đối tượng nào có chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong kỳ Kiểm tra phiếu xuất kho sản xuất đã ghi sổ và đã chọn Đối tượng THCP
"Cần thực hiện Phân bổ trước khi tiếp tục" Nhấn Tiếp theo khi chưa nhấn Phân bổ Nhấn Phân bổ rồi nhấn Tiếp theo
% phân bổ phải từ 0 đến 100 Nhập % phân bổ lần này ngoài khoảng cho phép Nhập lại trong khoảng 0–100
Nhóm chi phí có dòng số tiền bằng 0 Chứng từ trong nhóm chi phí chung chưa có giá xuất kho Kiểm tra giá xuất kho của chứng từ đó
SL dở dang phải lớn hơn hoặc bằng 0 / % hoàn thành phải từ 0 đến 100 Nhập số âm hoặc % ngoài khoảng Nhập lại đúng giá trị
Cảnh báo % hoàn thành bằng 0 khi còn SL dở dang Nhập SL dở dang nhưng để % hoàn thành = 0 Nhập % hoàn thành thực tế, hoặc giữ nguyên nếu đúng
Cảnh báo số lượng thành phẩm bằng 0 Đối tượng chưa có phiếu nhập kho thành phẩm đã ghi sổ trong kỳ Kiểm tra phiếu nhập kho thành phẩm. Nếu đúng là chưa hoàn thành, vẫn Lưu được
Cảnh báo có kỳ sau đã tính dùng chung đối tượng, có thể cần tính lại Lưu một kỳ nằm trước một kỳ đã tính Tính lại các kỳ sau được liệt kê
Đang cập nhật giá kho, chưa thể lưu Lượt cập nhật giá kho trước của kỳ chưa xong Chờ trạng thái Hoàn tất hoặc Lỗi rồi thao tác lại
Kỳ kế toán đã khóa sổ Kỳ tính giá thành nằm trong kỳ kế toán đã khóa Kỳ chỉ xem được, không sửa, xóa hay tính lại
"Chứng từ đang hạch toán vào tài khoản chi phí sản xuất <154> nhưng chưa chọn khoản mục chi phí. Chứng từ này sẽ không được đưa vào tính giá thành. Bạn có muốn tiếp tục lưu không?" Khi lưu chứng từ nguồn, dòng TK 154 chưa chọn khoản mục phí Chọn Không, rồi chọn khoản mục phí sản xuất cho dòng đó
"…nhưng khoản mục chi phí <mã> không thuộc khoản mục chi phí sản xuất. Chứng từ này sẽ không được đưa vào tính giá thành. Bạn có muốn tiếp tục lưu không?" Khi lưu chứng từ nguồn, dòng TK 154 chọn khoản mục ngoài nhóm chi phí sản xuất Chọn Không, rồi đổi sang một trong 5 khoản mục phí sản xuất
Không có quyền truy cập Tài khoản chưa được cấp quyền Giá thành giản đơn Liên hệ tài khoản quản trị để được cấp quyền

Xem thêm bộ bài viết liên quan: Đối tượng tập hợp chi phí · Định mức nguyên vật liệu · Lệnh sản xuất · Phiếu xuất kho sản xuất · Phiếu nhập kho thành phẩm.

iconTrợ lý Sapo
icon
icon